Ô tô hoá để giải quyết quốc nạn giao thông!

Đây không chỉ đơn thuần là hàng tiêu dùng, mà còn là mặt hàng thuộc dạng xa xỉ, không được khuyến khích tiêu thụ do cơ sở hạ tầng chưa tốt, đường chưa bảo đảm để tạo ra sự thông thoáng của giao thông”.

Quan điểm xem ô tô là mặt hàng xa xỉ có từ thời bao cấp. Điều này đến nay lẽ ra phải được thay đổi.

Hệ thống giao thông có quá tải?

Trên 360 người mới có 1 xe hơi

Theo ông Trịnh Đức Chinh, Phó Cục trưởng Cục Đăng kiểm, hiện cả nước có 631.580 ô tô dân sự các loại lưu hành (không kể xe của lực lượng vũ trang). Trong đó, xe tải chiếm tỉ lệ 38%; xe khách 40 chỗ trở lên chiếm 13%; xe con từ 4 chỗ đến 9 chỗ chiếm 35%, tức khoảng trên 220.000 xe; còn lại là xe chuyên dùng và các loại xe khác. Như vậy cứ khoảng 360 người mới có một xe du lịch và chủ yếu tập trung ở các đô thị, còn vùng nông thôn và miền núi chiếm tỉ lệ không đáng kể. Trong khi đó cả nước có tới hơn 17 triệu xe gắn máy 2 bánh, một tỉ lệ vào loại cao nhất thế giới.

Chưa thấy công trình nghiên cứu nào xác định hạ tầng giao thông như thế nào thì đáp ứng được số lượng ô tô như thế nào. Tất cả chỉ mới dừng ở mức cảm tính là xe máy đã thế thì ô tô chắc chắn là sẽ còn khủng khiếp hơn nhiều.

Theo các thông báo của Bộ Giao thông thì tỉ lệ diện tích dành cho giao thông ở ta mới chỉ đạt 10%, trong khi ở các nước láng giềng như Thái Lan, Mã Lai là 20%, vì thế mà ta cần hạn chế số lượng ô tô. Thoạt nghe thì có lý, nhưng thực tế thì số lượng ô tô ở ta không phải bằng ½ các nước đó mà ít hơn rất nhiều lần. Theo tính toán trong “Quy hoạch phát triển giao thông vận tải đường bộ Việt Nam” thì so với Indonesia, một nước có trình độ phát triển ngang ngang nước ta, có hệ thống giao thông chỉ cao hơn ta một chút, số lượng xe ô tô ở ta hiện ít hơn 7 lần. Nghĩa là đường sá ở ta vẫn đủ chỗ cho số lượng ô tô nhiều hơn 7 lần hiện có.

Vậy tại sao, chỉ với xe máy thôi, ở các thành phố lớn, ta đã có cảm giác là không thể nào chịu nổi ?

Do quan niệm và phương pháp tổ chức giao thông

Xin hãy nhìn nhận cho đúng, đừng quy tội vì đường sá còn hẹp mà giới hạn ô tô. Đi ô tô cũng đồng nghĩa với việc không thể đi ngang rẽ tắt, dừng ẩu, đậu tuỳ tiện, phải chấp nhận gởi xe rồi đi bộ ở số vùng quy định trong nội thị, điều rất khó áp đặt với xe máy. Các tại nạn xảy ra cho xe máy chiếm hết 70% các vụ tai nạn gây chết trên dưới 13.000 người mỗi năm.

Vấn đề giao thông ở các đô thị cần được nhìn nhận một cách đồng bộ chứ không thể kết luận vội vàng do một vài nguyên nhân nào đó.

Cho dù đường sá có rộng rãi thế nào chăng nữa thì kẹt xe vẫn cứ xảy ra nếu tất cả mọi người đổ dồn về một khu vực nào đó. Đây là thực trạng của các khu trung tâm ở Hà Nội và Tp. HCM. Cùng trên một khu vực hẹp của một quận, vừa có dân cư đông đúc vừa có các cơ quan chính phủ, lại vừa có các cơ quan cấp thành phố, quận bên cạnh các cơ quan đại diện quốc tế cho đến các trung tâm thương mại, dịch vụ. Cần tách các cơ quan đó ra. Kinh nghiệm của Malaixia, Chính phủ di chuyển ra ngoài, lập nên một trung tâm hành chính mới, xem ra là một lựa chọn đơn giản, hiệu quả.

Nếu có ô tô để đi lại, một bộ phận dân cư chen chúc trong các khu đô thị đông đúc như Hàng Đào, Hàng Buồm ở Hà Nội cũng sẽ sẵn sàng ra ở ngoại ô mà không cần phải có chính sách giãn dân tốn kém. Khi đó, ta cũng có thể cấm xe máy và từ đó đưa đến lối sống sử dụng xe buýt hoặc tàu điện ngầm vào trung tâm. Một khi còn có thể dùng xe máy len lỏi vào tận hiên quán tạp hoá thì còn lâu mới xe buýt hoặc tàu điện ngầm mới phát triển.

Tai nạn trên quốc lộ I hiện nay là kiểu tai nạn do hai xe húc thẳng vào nhau là chính. Quá trình nâng cấp, cần phải biến nó thành con đường không có giao cắt, không có ngã ba, ngã tư. Cần phải có cuộc thi thiết kế kiểu cầu vượt đúc sẵn, lắp ghép. Được vậy, miền Trung chắc chắn sẽ thôi cảnh mỗi tỉnh mỗi sân bay, mỗi bến cảng. Ô tô cá nhân trên con lộ cao tốc như thế sẽ nối các khu đang là nông thôn, gò đồi hoang hoá thành các khu dân cư biệt thự cao cấp thường thấy ở các nước phát triển.

Đã đến lúc chính phủ nên xem xét không chỉ chấm dứt thuế tiêu thụ đặc biệt với ô tô mà còn giảm thuế nhập khẩu đến mức thấp nhất đồng thời khuyến khích ô tô giá rẻ để có thể nhanh chóng nhất ô tô hoá phương tiện giao thông của người dân.